Na umowie o pracę widnieje kwota brutto, ale na konto trafia niższa kwota netto. Różnicę tworzą składki i podatek, które pracodawca odprowadza za pracownika. Poniżej pokazujemy, jak krok po kroku samodzielnie oszacować wynagrodzenie na rękę.
Brutto i netto: na czym polega różnica
Wynagrodzenie brutto to kwota przed jakimikolwiek potrąceniami, wpisana w umowie. Wynagrodzenie netto to kwota, która faktycznie wpływa na konto po odjęciu składek na ubezpieczenia społeczne, składki zdrowotnej i zaliczki na podatek dochodowy.
Warto pamiętać, że pracodawca ponosi dodatkowe koszty, których nie widać na pasku wypłaty (część składek finansowanych przez firmę). Nie zmniejszają one jednak Twojej wypłaty, więc przy liczeniu kwoty na rękę możesz je pominąć.
Krok po kroku: jak policzyć kwotę na rękę
Kolejność obliczeń jest zawsze podobna. Dokładne stawki i limity zmieniają się w zależności od przepisów, dlatego przed obliczeniami sprawdź aktualne wartości na stronach urzędowych (ZUS, Ministerstwo Finansów, Krajowa Administracja Skarbowa).
- Ustal kwotę brutto z umowy lub aneksu, wraz ze stałymi dodatkami, które podlegają oskładkowaniu.
- Odejmij składki na ubezpieczenia społeczne: emerytalną, rentową i chorobową. Każda z nich to określony procent podstawy wymiaru, a ich sumę obliczysz, dodając wszystkie trzy stawki.
- Wyznacz podstawę do składki zdrowotnej: to brutto pomniejszone o składki społeczne z poprzedniego kroku. Od tej kwoty liczysz składkę zdrowotną według obowiązującej stawki.
- Ustal podstawę opodatkowania: brutto minus składki społeczne minus koszty uzyskania przychodu (przysługujące w stałej, określonej przepisami wysokości, zależnej m.in. od miejsca pracy i zamieszkania). Kwotę zaokrągla się do pełnych złotych.
- Policz zaliczkę na podatek: podstawę opodatkowania mnożysz przez stawkę podatkową, a następnie odejmujesz kwotę zmniejszającą podatek, jeśli przysługuje i została uwzględniona w rozliczeniu u Twojego pracodawcy.
- Oblicz netto: od brutto odejmij składki społeczne, składkę zdrowotną i zaliczkę na podatek.
W praktyce wzór wygląda tak: netto = brutto – składki społeczne – składka zdrowotna – zaliczka na podatek.
Co może zmienić wynik
Dwie osoby z tą samą kwotą brutto mogą otrzymać różne wypłaty. Wpływają na to między innymi:
- koszty uzyskania przychodu – ich wysokość zależy od tego, czy dojeżdżasz do pracy z innej miejscowości, oraz od liczby etatów;
- ulgi i zwolnienia podatkowe, np. przysługujące młodym pracownikom lub związane z rodziną, o ile spełniasz warunki i złożysz odpowiednie oświadczenie;
- oświadczenie PIT-2, w którym zgadzasz się na stosowanie kwoty zmniejszającej podatek u danego pracodawcy;
- przekroczenie progu podatkowego w trakcie roku, po którym zaliczka może być liczona według wyższej stawki;
- limit rocznej podstawy składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe, po przekroczeniu którego składki przestają być naliczane do końca roku;
- dodatkowe potrącenia, takie jak pracownicze plany kapitałowe, ubezpieczenia grupowe, dobrowolne składki czy zajęcie komornicze.
Umowa a inne formy zatrudnienia
Opisany schemat dotyczy umowy o pracę. Przy umowach cywilnoprawnych, takich jak zlecenie czy o dzieło, zasady oskładkowania i opodatkowania są inne, więc nie stosuj do nich tych samych obliczeń.
Jak sprawdzić swoje obliczenia
Po wykonaniu wyliczeń porównaj wynik z własnym paskiem wypłaty. Znajdziesz na nim rozbicie na poszczególne składniki: składki, podatek i ewentualne potrącenia. Jeśli kwoty się różnią, zwykle powodem są koszty uzyskania przychodu, ulgi lub dodatkowe potrącenia, o których nie pomyślałeś.
Pomocne bywają też kalkulatory wynagrodzeń udostępniane przez instytucje publiczne i portale finansowe. Traktuj je jako szacunek: sprawdź, czy korzystają z aktualnych stawek na dany rok. W razie wątpliwości zapytaj dział kadr lub księgowości w swojej firmie, bo to oni stosują przepisy do Twojej indywidualnej sytuacji.
Podsumowanie
Aby policzyć kwotę na rękę, wystarczy znać swoje brutto, aktualne stawki składek i podatku oraz wiedzieć, jakie koszty i ulgi Cię dotyczą. Warto raz przejść przez cały proces samodzielnie, bo pozwala to lepiej zrozumieć pasek wypłaty i ocenić ofertę pracy, w której podano tylko kwotę brutto.